1. De bouw van de aarde

1.1 Spreiding van geologische verschijnselen

Kaart: vulkanen en recente erupties Kaart: zware aardbevingen in de afgelopen maand Video: de schilvormige bouw van de aarde Animatie: planeet aarde



Invuloefening

1.2 Indeling in schillen: chemische indeling

De mantel omvat ongeveer 82 % van het volume van de aarde.

Kaart: dikte van de korst Invuloefening Nog een animatie

Schrap wat niet past

• De oceanische korst is dunner / dikker dan de continentale korst


• De oceanische korst is lichter / zwaarder dan de continentale korst (massadichtheid)

Hoe verschillen oceanische en continentale lithosfeer nog?

Oceanische lithosfeer bestaat uit oceanische korst met een basaltsamenstelling, en de bovenmantel.

1.3 Indeling in schillen: fysische indeling

Laag	Temperatuur aan de onderzijde (°C)	Toestand	Bestaat uit
Lithosfeer	1200	vast	korst + vaste buitenmantel
Asthenosfeer	1500	plastisch
Mesosfeer	4500	vast (steviger dan de asthenosfeer)	manteltransitiezone + ondermantel
Buitenkern	5900 (heter dan oppervlak van de zon!)	vloeibaar
Binnenkern	6600	vast

1.3.1 De lithosfeer

Animatie: bouw van de aarde Kaart: plaatranden

• lithosfeer = korst + vaste bovenmantel


• = vast


• opgebroken in aantal lithosfeerplaten


• oceanische lithosfeer: 20 - 140 km dik (dunst nabij mid-oceanische ruggen)


• continentale lithosfeer: 40 - 280 km dik (dus dikker dan oceanische lithosfeer)


• continentale lithosfeer heeft een lagere dichtheid dan oceanische lithosfeer (omdat continentale korst lichter is dan oceanische korst)


• 1300°-isotherm vormt overgang naar de onderliggende asthenosfeer


• hogere seismische snelheden dan in de asthenosfeer (zie figuur onder)

1.3.2 De Moho (de ‘Mohorovicic-discontinuïteit’)

Diepe boringen naar de MOHO

• seismische snelheden onder de Moho (in de mantel): iets groter dan net erboven (in de korst)
  
  
• ⇒ 'sluiproute'
  
  
• ⇒ op grote afstand komen aardbevingsgolven sneller dan verwacht aan.

1.3.3 De asthenosfeer

• van ongeveer 100 tot 410 km diep


• = plastisch


• lagere seismische snelheden


• lithosfeerplaten 'drijven' op de asthenosfeer


• continentale lithosfeer: 40 - 280 km dik (dus dikker dan oceanische lithosfeer)


• continentale lithosfeer heeft een lagere dichtheid dan oceanische lithosfeer (omdat continentale korst lichter is dan oceanische korst)


• 1300°-isotherm vormt overgang naar de onderliggende asthenosfeer


• hogere seismische snelheden dan in de asthenosfeer (zie figuur onder)

1.3.4 De manteltransitiezone

• van 410 tot 660 km diep


• hogere druk dan in asthenosfeer


• daardoor minder plastisch ('steviger')


• de manteltransitiezone bevat meer water (gebonden aan vaste stof) dan er in de oceaan is

1.3.5 De ondermantel

• van 660 tot 2900 km diep


• hogere druk dan in asthenosfeer


• daardoor minder plastisch ('steviger')


• de manteltransitiezone bevat meer water (gebonden aan vaste stof) dan er in de oceaan is

1.3.6 De buitenkern

• van 2900 tot 5150 km diep


• vloeibaar


• temperatuur aan onderzijde 5900° C.

P-golven: gaan doorheen vloeistof (zoals geluidsgolven), PP-golven: gereflecteerde P-golven

S-golven: worden tegengehouden door een vloeistof

Aardbevingsgolven doorheen de aarde

1.3.7 De binnenkern

• van 5150 tot 6371 km diep


• vast


• druk: 4 miljoen atmosfeer

Zelftest chemische indeling Synthese-oefening

Tijd over?

Het reliëf van de oceaan

Invuloefening oceaanreliëf Het reliëf van de Atlantische Oceaan

Schrap wat niet correct is of vul in

• Zowel Ierland als IJsland liggen op het Europese continentaal plaat.


• Het continentaal plaat ten westen van de VS is veel minder uitgestrekt dan het continentaal plat ten oosten van de VS

  klopt

  .

Test jezelf! Zelf aardbevingen maken