De geologie van België
1. Het Paleozoïcum
( = het primair )
Cambrium- Siluur:
Zoek de ouderdom op in de geologische tabel : 542 -416 mln jaar geleden
België was een stuk zeebodem, waarop dikke lagen sedimenten werden afgezet ( vooral klei en zand )
De Caledonische plooiing
( = gebergtevorming, = orogenese ):in welke periode? Op het einde
van het Siluur
Zie ook site 1, site2 en site 3
België bevindt zich in een botsingszone van platen waardoor de zeebodem wordt samengeperst en geploooid. De zachte lagen ( bv zand )worden omgezet tot harde lagen. (bv psammiet )
Waar kan je vandaag in België deze lagen nog terugvinden? Gebruik je eigen vereenvoudigde geologische kaart.
(Zie ook atlas p 8 )
- In Hoog-België: Massieven van Serpont, Rocroi en Stavelot
- In Midden-België: Massief van Brabant aan de bovenloop van Dender, Zenne , Dijle en Demer
1= Massief van Rocroi, 2= massief van Serpont, 3= Massief van Stavelot, 4= Massief van Brabant
Devoon en Karboon:
ouderdom? 416 mln - 299mln jaar geleden
Het Caledonisch gebergte wordt afgebroken en afgevlakt. België is overspoeld door de zee, die hier opnieuw dikke lagen sedimenten afzet.
De Hercynische plooiing:
ouderdom?
Op het einde van het Carboon
België bevindt zich opnieuw in een botsingszone van platen waardoor de zeebodem wordt samengeperst De zachte lagen van het Devoon en Karboon worden omgezet tot harde lagen. De harde lagen van het Cambrium en Siluur worden gebroken.
Welke ouderdom hebben deze lagen op de geologische kaart? Devoon en Carboon
Waar kan je vandaag in België deze lagen nog terugvinden? Gebruik je eigen vereenvoudigde geologische kaart.
Zie atlas p 8
- Hoog-België: Volledig, met uitzondering van de 3 Caledonische massieven( zie hoger )
, het Land van Herve en Lotharingen
- Midden – België: aan de bovenloop van de Schelde, Dender en Zenne.
Maak, aan de hand van de uitleg een geologisch stripverhaal van de gebeurtenissen. Let op de stand van het zeepeil.
|
Cambrium-Siluur
|
Caledonische plooiing
|
| Devoon-Karboon
|
Hercynische plooiing
|
Het resultaat van de Hercynische plooing:
Er ontstaat een gebergte dat is samengesteld uit een opeenvolging van Synclines en anticlines. Noteer hier de namen:
Synclines:
Anticlines:
Deze opeenvolging is verstoord ter hoogte van de Faille du Midi ( = Eifelbreuk ).
Hier is de syncline van Dinant over / onder de syncline van Namen verschoven. ( let op de richting van de breuklijn )
2.
Het Mesozoïcum ( = het secundair )
De secundaire zeeën overspoelen het afgevlakte gebergte en zetten sedimenten af.
Waar kan je deze lagen op de geologische kaart terugvinden?
Welke geologische periode?
| |
periode |
link |
|
| Hoog-België |
|
|
|
| Midden-België |
|
|
|
| Laag-België |
|
|
|
3.
Het Tertiair
De tertiaire zeeën zetten in het noorden van ons land dikke paketten materiaal af. De Ardennen en Lotharingen worden niet meer overspoeld. Doordat de zeeën uit het noorden kwamen worden de lagen naar het noorden toe steeds jonger.
Deze lagen werden niet meer geplooid, zodat het meestal losse gesteentes zijn. Op het einde van het tertiair trok de zee zich terug, waardoor in het noorden van ons land een lage kustvlakte ontstond. Hierop heeft het riviernet zich ontwikkeld.
Diestiaan op de top van de Muziekberg ( nabij Ronse )
4. Het kwartair
Het kwartair wordt beheerst door 2 feiten:
- de opheffing van het land
- de afwisseling van ijstijden en interglacialen
De opheffing situeerde zich vooral ten zuiden
van Samber en Maas. Zo zijn de Hoge Venen in her
Kwartair wel
Ook de ijstijden en interglacialen hebben het landschap sterk beïnvloed.
| Alpen |
Noord-Duitsland |
Noord
Amerika |
Polen
- Rusland |
Periode
*(ybp) |
|
Postglaciaal |
0 - 10k |
|||
|
Vroeg postglaciaal |
10 - 12k |
|||
| Würm |
Weichsel - Vistula |
Wisconsin |
Varsovien |
12 - 71k |
| Riss-Würm interglaciaal |
Eem |
Sangamon |
Masovien |
71 - 120k |
| Riss |
Saale |
Illinoian |
Cracovien |
120 - 180k |
| Mindel-Riss interglaciaal |
Holstein |
Yarmouth |
Sandomirien |
180 - 260k |
| Mindel |
Elster |
Kansan |
Jaroslavien |
260 - 420k |
| Günz-Mindel interglaciaal |
Cromer complex |
Aftonian |
Likhvien |
420 - 820k |
| Günz |
Menap |
Nebraskan |
Menapien |
820k - 1.18M |
| Donau-Günz |
Waal |
Preglaciaal |
|
1.18 - 1.39M |
| Donau |
Eburon - Weybourne |
|
1.39 - 1.7M |
|
| Biber-Donau |
Tegelen (Tiglien) |
|
1.7 - 2.2M |
|
| Biber |
Pretegelen - Brüggen |
|
2.2 - 2.4M |
|
| Perm-Carboon
glaciaal in Gondwana |
274 - 309M |
|||
| Afrikaans
glaciaal (Pakhuis, Table Mountain) |
438 - 520M |
|||
| Lake Superior glaciaal |
1800 - 2000M |
|||
| |
|
|
|
|
| Midden-precambrium glaciaal |
2000 - 2500M |
|||
Uit: http://home.hetnet.nl/~vanadovv/Geoscale.html#ipl
http://www.edu.amsterdam.nl/flevopark/Geschiedenis/geschiedenis%20mens/kwartair.htm
* years before present
Noteer de namen en de ouderdom van de 3 laatste ijstijden en de 3 laatste interglacialen in de Alpen en Noord-Duitsland.
| |
Alpen |
Noord-Duitsland |
ouderdom ( jaren geleden x 1000 ) |
| interglaciaal |
|
|
|
| ijstijd |
|
|
|
| interglaciaal |
|
|
|
| ijstijd |
|
|
|
| interglaciaal |
|
|
|
| ijstijd |
|
|
|
http://www.geo.vu.nl/users/huik/ijstijd.html
Europese
ijskappen tijdens de laatste ijstijd, ca 20.000 jaar geleden (Weichselien)
Tijdens
de ijstijden werd Noord-Europa bedekt met dikke
ijspaketten. België bleef gespaard van deze vergletsjering
( zie atlas p30 ). De maximale uitbreiding van de ijskap situeert
zich in Noord-Nederland in de Veluwe1
en 2
Bekijk hier het afsmelten van deze ijskappen.
De
vorming van de ijspaketten ging gepaard met een
zeespiegeldaling van meer dan
Het is dus in deze sedimenten dat onze bodems zich hebben ontwikkeld.
Op de bodemkaart ( atlas p 11 ) kan je de aard van deze gesteentes terugvinden.
De polders ( afgezet door de zee in het Holoceen ) en riviervlaktes ( afgezet door de rivieren in het Holoceen ) moeten niet in rekeing worden gebracht.
Welke sedimenten kan je dan onderscheiden van het noorden naar het zuiden?
zand /zandleem/leem
Verklaring? Selectieve afzetting:
Door de dalende windsnelheid ( omwille van het reliëf, hindernissen enz ) wordt het getransporteerd materiaal afgezet. Eerst wordt het zwaarste afgezet ( =zand met een fractie tussen 2mm en 50um ) en pas daarna de lichtere fractie ( leem met een fractie tussen 50um en 2um). Resultaat: in Laag-België ( 5-50m hoogte) vinden we vooral zandbodems en in Midden-België ( 50 tot 200m ) vooral leembodems.
Opmerking: op een geologische kaart wordt het Kwartair nooit aangeduid tenzij het zeer belangrijke afzettingen betreft. ( bv polders, duinen en riviervlaktes )
.links:
http://www.natuurinformatie.nl//ndb.mcp/natuurdatabase.nl/i000407.html