Ouderdomsbepaling in de geologie
|
- Opdracht 1. zet onderstaande termen op de juiste plaats in de tabel 2. verklaar telkens de termen 3. noteer ( kopieer) telkens je bron 4. Wikipedia mag gebruikt worden op voorwaarde dat je een tweede bron kan vinden die de uitleg bevestigt. 5. Zoek de betekenis van volgende termen en verklaar ze in onderstaande tabel: dendrochronologie, varven, radiometrische datering, lichenometrie, stratigrafie |
enkele aan te raden sites:
site 1 , site 2, site3, site 4
| absolute datering | relatieve datering |
|
definitie: het is een techniek waarbij men de werkelijke ouderdom (in jaren) probeert te achterhalen. Hoe verder men in de tijd terugkeert hoe groter de foutenmarge wordt. |
definitie: bij deze techniek worden de gebeutenissen met elkaar vergeleken. men weet dus wat ouder is en wat jonger is.
|
|
radiometrische datering Bij deze techniek maakt men gebruik van het verval van radioactieve isotopen ( moederisotoop ) naar stabiele stoffen ( dochterisotopen ). Elk isotoop heeft zijn eigen halveringstijd. Uit de verhouding moederistoop tot dochterisotoop kan men dan de ouderdom bepalen. |
stratigrafie: Bij deze dateringsmethode maakt men gebruik van gesteentes die in lagen ( = strata ) voorkomen. Normaal liggen de jongste lagen aan de oppervlakte en neemt de oudedom toe met de diepte. In de lagen komen ook typerende fossielen voor ( = gidsfossielen). Op basis van de gelaagdheid en de fossielen kan men dan lagenvergelijken en dateren. |
lichenometrie: Met deze methode kan men bepalen hoelang een gesteente is blootgesteld aan atmosferische omstandigheden. Korstmoskolonies groeien immers aan een constante (trage) snelheid zodat men de ouderdom kan bepalen. Deze snelheid bepaalt men bij gedateerde gesteentes (vb grafstenen ) waarop korstmossen groeien. Men kan wel niet meer dan 9000 jaar terugkeren in de tijd. |
|
varven : Bij deze methode maakt men gebruik van afzettingen in glaciaire meren. In de winter is het water bevroren en de stroming klein. Hiedoor kan de fijne donkere klei bezinken. In het voorjaar wordt met het smeltwater zand en silt aanvoerd. Dit resulteert in een dikker en bleker laagje. Ieder jaar kan men dus een bleek en een donker laagje aantreffen. Men noemt dit varven. Je kan zo'n 13500 jaar terugkeren in de tijd. |
|
|
dendrochronologie Deze techniek berust op de jaarringen van bomen. In crisisjaren zijn deze smal en in gunstige jaren zijn ze breed. Deze opeenvolging is in eenzelfde gebied uiteraard gelijklopend. Door deze sequenties toe te passen op verschillende houtstalen ( bv oude planken ) kunnen we tot 9000 jaar teruggaan in de tijd.
|
- Opdracht radiometrische datering: uranium-looddatering, Kalium-Argondatering, Koolstofdatering zoek zelf nog 1 andere methode |
| radiometrische datering ( video ) |
|
term: uranium-looddatering
238U
vervalt tot 206Pb met een halveringstijd van 4,6 miljard jaar en 235U
vervalt tot 207Pb met een halveringtijd van 0,71 miljard jaar. Uit de
respectieve verhouding ( 238U tot 206 PB of 235 U tot 207Pb ) kan men
dan de ouderdom van het gesteente bepalen. Het oumderdomsbereik van deze
methode varieert van 10 miljoen tot 4,7 miljard jaar |
|
term:Kalium-Argondatering Radioactief 40K vervalt tot 40 Ar door het uitstralen van betastralen. 40K heeft een halveringstijd van 1,3 miljard jaar en de dateermethode heeft een bereik van 1 miljoen tot 4,6 miljard jaar
|
|
term: Koolstofdatering Levende wezens absorberen tijjdens hun leven 14C ( radioactief ) samen met 12C en 13C ( stabiel ). De verhoudingen zijn tijdens de levensloop constant . Maan na het afsterven wordt de 14C niet meer aangevuld en vervalt het met uitstraling van een beta-straaltje tot 14N. Dit gebeurd met een halveringstijd van 5730 jaar. Uit verhouding 14C/12C kan men dan de ouderdom bepalen. Men kan maximaal 50000 jaar terugkeren in tijd.
|
|
term:Rubidium-strontium 87Rb vervalt met uitstraling van een beta-deeltje tot 87Sr met een halveringstijd van 47 miljard jaar. Er is een bereik 20 miljoen tot 4,6 miljard jaar geleden. andere: argon-argon |
extra: Online berekenen van de relatie tussen Koolstof 14 en de ouderdom. Vul de tabel in:
| jaren | % C14 |
| 1000 | 88,6 |
| 5000 | 54,6 |
| 10000 | 29,8 |
| 20000 | 8,9 |
| 19050 | 10% |
| 6600 | 45% |
| 3550 | 65% |
| 870 | 90% |
Opdracht Zoek ook foto's van varven, dendrochronologie, . Sla van ieder 1 foto op in je map. |
| foto | |
| varven |
bron: http://www.flickr.com/photos/escaladaegeologia/185535764/in/set-1048629/ |
| dendrochronologie |
|
Opdracht Case study |
1) Skeletonderzoek
in Addis Abbeba
Voorouders van mens liepen al bijna 4 miljoen jaar geleden rechtop
http://www.geo.uu.nl/ngv/geonieuws/geonieuwsnr.php?nummer=91#556
dateringstechniek: stratigrafie
2) Haar van de
mammoet:
Haar van mammoet geeft informatie over tal van zake
http://www.geo.uu.nl/ngv/geonieuws/geonieuwsnr.php?nummer=91#560
vraag:
Het bot van de mammoet is gedateerd met de C 14 -methode.
Deze wolharige mammoet is 42.700 (± 1300 )
jaar oud.
3) Indrukwekkende
ouderdommen in gesteenten in Groenland.
http://www.geo.uu.nl/ngv/geonieuws/geonieuwsart.php?artikelnr=592
Welke leeftijd hebben de oudste gesteentes in Groenland? 3,82-3,65 miljard jaar
4) Jaarringen in Mexicaanse den weerspiegelen vulkanische uitbarsting in 1913
http://www.geo.uu.nl/ngv/geonieuws/geonieuwsart.php?artikelnr=354
vraag:
Welke dateringsmethode pasten wetenschappers in Mexico toe? dendrochronologie
Wat betekent de dunne jaarring op de foto? een donker
of een droog jaar
Opdracht Synthese: vul onderstaande tabel in |
| dateringstechniek | mogelijke periode die men kan bestuderen |
| dendrochronologie | max 9000 jaar |
| lichenometrie | max 9000 jaar |
| C14 | max 50000 jaar |
| Kalium-Argonmethode | 1 miljoen tot 4,6 miljard jaar |
| Uranium- lood methode | 10 miljoen jaar tot 4,5 miljard jaar |
| Rubidium-Strontium | 20 miljoen tot 4,6 miljard jaar |
Welke periode is dus moeilijk te dateren ?
tussen 50000 jaar en 1 miljoen jaar geleden
Andere Bronnen:
Nederlandstalig:
http://www.kennislink.nl/web/show?id=120816
http://staff.science.uva.nl/~dcslob/lesbrieven/Nienke/bovenbouwtekst.htm#wiggle
http://home.hccnet.nl/g.vd.ven/dateringsmethodes.htm
Engelstalig
http://earthsci.org/fossils/fossils.html#Geologic_Time (schitterende site )
http://interactive2.usgs.gov/learningweb/teachers/geoage.htm